Ουτοπία

Καμία κοινωνία δε μπορεί να καλύψει απόλυτα όλες τις ανάγκες του ανθρώπου. Συγκεκριμένα, η Ουτοπία δε μπορεί να ικανοποιήσει την ανάγκη του ανθρώπου για μία μεταβολή προς το καλύτερο. Μια ανάγκη έμφυτη στον άνθρωπο να θέλει να οδηγηθεί στο καλύτερο, να παλαίψει γι' αυτό, να ελπίσει, να ανατρέψει τη στασιμότητα και το βούρκο. Είναι προορσμένη να αυτοκαταστραφεί για να ικανοποιήσει την επαναστατικότητα και την ανατρεπτική διάθεση του ανθρώπου. Μια διάθεση που δίνει νόημα στη ζωή του. Άρα μια Ουτοπία ίσως θα στερούσε από τους ανθρώπους το νόημα να ζουν.

Η ΣΚΙΑ

Ένα άλλο σημαντικό τόσο για το ατομικό όσο και για το συλλογικό ασυνείδητο αρχέτυπο είναι η Σκιά. Στους πρωτόγονους λαούς κάνει την εμφάνισή της μέσα από πολλές προσωποποιήσεις. Είναι ουσιαστικά τμήμα του ατόμου, αποχωρισμένο τμήμα της ύπαρξής του, που ωστόσο παραμένει δεμένο πάνω του σαν «σκιά». Συνεπώς, είναι λογικό για τον πρωτόγονο να θεωρείται «κακός οιωνός» όταν κάποιος πατάει τη σκιά του. Το πρόβλημα που δημιουργείται μπορεί να διορθωθεί μόνο με μια σειρά μαγικών τελετών. Η μορφή της σκιάς αποτελεί συχνό θέμα και στην τέχνη. Γιατί κατά τη δημιουργική δραστηριότητά του και την επιλογή θεμάτων ο καλλιτέχνης αντλεί κυρίως από τα βάθη τον ασυνείδητού του. Με τις δημιουργίες του εξάπτει το ασυνείδητο του κοινού και αυτό είναι πιθανώς το μεγαλύτερο μυστικό της αποτελεσματικότητάς των καλλιτεχνών. Οι εικόνες και μορφές του ασυνείδητου αναδύονται μέσα του και μεταφέρουν το πανίσχυρο μήνυμά τους σε άλλους, παρόλο που εκείνοι δεν μπορούν να αναγνωρίζουν την πηγή της «έκστασης» τους.